– ट्रम्पच्या घोषणेनंतर अण्वस्त्र स्पर्धेचा पुन्हा धोका; चीन, रशिया, पाकिस्तान होऊ शकतात सहभागी
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
वृत्तसंस्था / अमेरिका (America): दुसऱ्या महायुद्धात जपानच्या नागासाकी आणि हिरोशिमा या शहरांवर १९४५ मध्ये अणुबॉम्ब टाकण्यात आले होते, ज्यामुळे जागतिक इतिहासात एक प्रचंड नरसंहार घडला. त्यानंतर आजपर्यंत अण्वस्त्रांचा वापर कधीही झालेला नाही. मात्र, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अणुपरीक्षण करण्याची घोषणा केली आहे. यामुळे अण्वस्त्र स्पर्धेचा धोका पुन्हा उभा राहू शकतो आणि भविष्यामध्ये अण्वस्त्र हल्ल्याची भीती निर्माण होऊ शकते.
१९७० च्या दशकात अण्वस्त्र प्रसारबंदीचा आणि १९९० च्या दशकात कॉम्प्रिहेन्सिव्ह न्यूक्लियर टेस्ट बॅन (CTBT) करारामुळे अणुपरीक्षणांवर कडक निर्बंध आले होते. परंतु आता अमेरिकेनेच पुन्हा अणुपरीक्षण करण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे रशिया, चीन, पाकिस्तान आणि इतर देशही या स्पर्धेत सहभागी होऊ शकतात. यामुळे तिसऱ्या महायुद्धाची स्थिती निर्माण होऊ शकते, कारण एकाच देशाने अण्वस्त्र चाचणी केली, तर त्याचा प्रतिस्पर्धी देशही असुरक्षित बनतो आणि ते एकामागून एक अणुपरीक्षण सुरू करू शकतात.
अण्वस्त्रांची संख्या आणि मानवी जीवनाचे संकट –
आज जगभरातील १२ हजार हून अधिक अण्वस्त्रांपैकी १००० अण्वस्त्रांचा वापर जरी केला, तरी पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवन नष्ट होऊ शकते. अनेक आंतरराष्ट्रीय करारांमुळे या अस्तित्वात असलेल्या अण्वस्त्रांचा वापर टाळला गेला आहे. तथापि, राष्ट्रांमधील असुरक्षितता आणि आक्रमकतावादाच्या वाढत्या प्रमाणामुळे अण्वस्त्रांच्या निर्मितीला बळकटी मिळत आहे.
जागतिक शांततेचा प्रश्न –
अमेरिकेने ७० वर्षांत १००० हून अधिक अणुपरीक्षणे केली आहेत. याशिवाय रशिया, इंग्लंड, फ्रान्स, चीन, भारत, पाकिस्तान आणि इतर काही देशांनी देखील अणुपरीक्षणे केली आहेत. या पार्श्वभूमीवर, ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर अण्वस्त्र स्पर्धा पुन्हा एकदा ताज्या वादात सापडू शकते, आणि जागतिक असुरक्षिततेची स्थिती आणखी गडद होऊ शकते.
अमेरिकेच्या निर्णयाचे महत्त्व –
ट्रम्प यांच्या निर्णयाचे कारण एक महत्त्वपूर्ण आशय असू शकतो. दक्षिण कोरियातील बुसान शहरामध्ये ट्रम्प आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी झिनपिंग यांची एक महत्त्वपूर्ण भेट होणार होती. ट्रम्प यांनी अणुपरीक्षणाची घोषणा त्यापूर्वी केली, ज्याचा चीनवर दबाव टाकण्याचा उद्देश असू शकतो. तसेच, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतीन यांनी नुकतेच क्षेपणास्त्र चाचणी करण्याची घोषणा केली होती, ज्यामुळे ट्रम्प यांच्या निर्णयाला आणखी महत्व आले आहे.
अणुपरीक्षणाची तयारी: जागतिक कूटनीतीला आव्हान –
अणुपरीक्षणासाठी तीन ते साडे तीन वर्षांचा कालावधी लागतो. या कालावधीत ट्रम्प यांचा कार्यकाळ समाप्त होऊ शकतो, परंतु या निर्णयामुळे पेंटॅगॉनला तयारी करण्याचे आदेश दिले गेले आहेत. त्यामुळे या निर्णयाची गम्भीरता वाढली आहे. विशेषतः, अमेरिकेने १००० हून अधिक अणुपरीक्षणे केली आहेत, तरी ट्रम्प यांनी पुन्हा याची आवश्यकता का भासवली? या प्रश्नाचे उत्तर जागतिक कूटनीतीतूनच शोधावे लागेल.
